TH | EN
  • รู้จักวัดโพธิ์
  • >
  • จารึกวัดโพธิ์

จารึกวัดโพธิ์

วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม นอกจากจะมีความน่าสนใจในเชิงประวัติศาสตร์เแล้ว ยังเป็นแหล่งรวมสรรพศาสตร์ องค์ความรู้ต่างๆ ซึ่งล้วนเป็นภูมิปัญญาของคนไทยและเป็นสมบัติของชาติ

การรวบรวมสรรพวิชาเกิดขึ้นในสมัยพระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๓ ที่ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯให้มีการบูรณปฏิสังขรณ์ครั้งใหญ่ นับแต่ พ.ศ. ๒๓๗๕ โดยครั้งนั้น ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าฯ ให้เหล่าบรรดานักปราชญ์ราชบัณฑิต ตรวจสอบชำระตำราสรรพวิทยาความรู้ต่างๆ เช่น ตำรากวีนิพนธ์ ตำราแพทย์แผนโบราณ ตำรายา ฯลฯ จารึกลงแผ่นศิลาประดับไว้ตามอาคาร และสิ่งก่อสร้างภายในพระอาราม เช่น พระอุโบสถ พระวิหาร ระเบียงคต และศาลารายต่างๆ เพื่อเป็นวิทยาทานให้แก่ราษฎรทุกชนชั้นที่ใฝ่รู้สนใจในตำราวิชาการเหล่านี้ จะได้ศึกษาค้นคว้าเล่าเรียนได้กว้างขวางยิ่งขึ้น

การจารึกวัดโพธิ์เป็นหลักฐานการบันทึกที่รวบรวมองค์ความรู้ของสรรพวิทยาการต่างๆ ทั้งทางด้านประวัติศาสตร์ ศาสนา ขนบธรรมเนียม จารีตประเพณี
อักษรศาสตร์ ภาษาศาสตร์ เวชศาสตร์ และสุภาษิต จึงมีคำกล่าวว่า วัดพระเชตุพน คือ มหาวิทยาลัยแห่งแรกของเมืองไทย และยังได้ประกาศขึ้นทะเบียนจารึกวัดโพธิ์เป็นมรดกความทรงจำแห่งโลก โดยคณะกรรมการของยูเนสโกแห่งภูมิภาคเอเชีย ในปี พ.ศ. ๒๕๕๑

จากการจัดทำทะเบียนจารึกวัดโพธิ์ ได้จำแนกศาสตร์ความรู้เป็น ๖ หมวด ดังนี้

 

  • ๑. หมวดพระพุทธศาสนา จำนวน ๓๑๐ แผ่น มี ๑๒ เรื่อง ได้แก่ เรื่องมหาวงษ์ พระสาวกเอตทัคคะ พระสาวิกาเอตทัคคะ อุบาสกเอตทัคคะ อุบาสิกาเอตทัคคะ พาหิรนิทาน ทศชาติชาดก เวสสันดรชาดก อรรถกถาชาดก ญาณ ๑๐ นิรยกถา และเปรตกถา
  • ๒. หมวดเวชศาสตร์ จำนวน ๖๐๘ แผ่น มี ๙ เรื่อง ได้แก่ ตำรายา แผนเส้น แผนฝี แผนปลิง แม่ซื้อ ลำบองราหู โองการปัดพิษแสลง อาธิไท้โพธิบาท และโคลงภาพฤๅษีดัดตน
  • ๓. หมวดวรรณคดี และสุภาษิต จำนวน ๓๔๑ แผ่น มี ๑๑ เรื่อง ได้แก่ โคลงกลบท โคลงภาพจำหลักเรื่องรามเกียรติ์ โคลงโลกนิติ เพลงยาว กลบท ตำราฉันท์มาตราพฤติ ตำราฉันท์วรรณพฤติ ฉันท์พาลีสอนน้อง ฉันท์กฤษณาสอนน้อง ฉันท์อัษฎาพานร สุภาษิตพระร่วง และนิทาน ๑๒ เหลี่ยม
  • ๔. หมวดทำเนียบ จำนวน ๑๒๔ แผ่น มี ๓ เรื่อง ได้แก่ ทำเนียบ หัวเมืองและผู้ครองเมือง ทำเนียบสมณศักดิ์ และโคลงภาพคนต่างภาษา
  • ๕. หมวดประวัติ จำนวน ๒๑ แผ่น มี ๒ เรื่อง ได้แก่ ประวัติการบูรณปฏิสังขรณ์แต่ละอาคาร และจารึกชื่อเฉพาะต่างๆ ได้แก่ วิหารทิศ พระมหาเจดีย์ฯ และสถูป
  • ๖. หมวดประเพณี จำนวน ๓๖ แผ่น มี ๑ เรื่อง ได้แก่ ริ้วกระบวนแห่พระกฐินทางสถลมารค
  •  

ศึกษารายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ : http://www.jarukwatpho.com/